မြန်မာသမိုင်းကို ပုဂံမင်းဆက်ကစပြီး အစဉ်အဆက် ခိုင်ခိုင်မာမာ မှတ်သားခဲ့ကြပေမယ့် လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံပုံစံကို စတင်ဖန်တီးသူကတော့ တောင်ငူမင်းဆက်က ဘုရင့်နောင်ကျော်ထင်နော်ရထာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရင့်နောင်ဟာ ပုဂံအလွန် နှစ် သုံးရာလောက် စစ်ခင်းနေကြတဲ့ မြန်မာနဲ့ မွန်နိုင်ငံတွေကို သိမ်းသွင်းပြီး လက်နက်နိုင်ငံသစ် ထူထောင်ခဲ့ရုံမက မြောက်နဲ့ အရှေ့တလွှားက ရှမ်းပြည်တွေကို စစ်ခင်းပြီး ထိုင်း၊ လာအို၊ မဏိပူရနဲ့ ယူနန်ထိ အာဏာစက်ကို ချဲ့ထွင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဘုရင့်နောင်ကို အရှေ့တောင်အာရှမှာ အကျယ်ပြန့်ဆုံး လက်နက်နိုင်ငံ ထူထောင်သူအဖြစ် မစ်ချီဂန်တက္ကသိုလ်က သမိုင်းပါမောက္ခ ဗစ်တာလစ်ဘာမန်းက မှတ်ချက်ချခဲ့ပါတယ်။
အရပ်ဆယ်မျက်နှာကို အောင်နိုင်သူအဖြစ်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံမှာ လူသိများတဲ့ ဘုရင့်နောင်ရဲ့ လက်နက်နိုင်ငံဟာ သူ့သားတော်ကြီး နန္ဒဘုရင်လက်ထက်မှာ ပြိုကွဲခဲ့လို့ သားတော်ငယ် ညောင်ရမ်းမင်းတရားခေတ်ကျမှ ပြန်စုစည်းနိုင်ခဲ့ပြီး ညောင်ရမ်းမင်းဆက်အဖြစ် အင်းဝအခြေပြု စိုးစံခဲ့ကြပါတယ်။ မွန်နဲ့ ကွေ့ပုန်ကန်မှုကြောင့် ပြိုလဲခဲ့တဲ့ ညောင်ရမ်းခေတ်အပြီး ဦးအောင်ဇေယျ ထူထောင်တဲ့ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ဟာ နောက်ဆုံးမြန်မာမင်းဆက်အဖြစ် ဗြိတိသျှလက်အောက် ကျတဲ့အထိ ဘုရင့်နောင်အလွန် နှစ်သုံးရာကျော်အောင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း အခြေပြု မြန်မာပဒေသရာဇ်စနစ် တည်မြဲခဲ့ပါတယ်။
"တကယ်က အနော်ရထာ၊ ဘုရင့်နောင်နဲ့ အလောင်းဘုရားကို မြန်မာနိုင်ငံကို သုံးကြိမ်သုံးခါ ထူထောင်သူတွေအဖြစ် အမျိုးသားရေး သမိုင်းဆရာတွေက ယူဆကြပေမယ့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအခြေပြု မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာလက်နက်နိုင်ငံ ထူထောင်သူတွေလို့ ပြောရင် ပိုပြီး မှန်ကန်ပါတယ်။" - BBC Article
အလောင်းဘုရားရဲ့ ကုန်းဘောင်ဆက်နဲ့ မတူဘဲ တောင်ငူ-ညောင်ရမ်းဆက် ဘုရင့်နောင်နဲ့ သားမြေးများ ထူထောင်တဲ့ ဒုတိယနိုင်ငံမှာ လက်အောက်ခံနိုင်ငံတွေကို နှိပ်ကွပ်မှုက သက်သာတဲ့အတွက် ဘုရင့်နောင်ကို ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ခုထိ တလေးတစားဆက်ဆံပြီး ထိုင်းစစ်ဘုရင်ကြီး နရဲစွမ်ခေါ် ဗြနရာဇ်အကြောင်း ရိုက်တဲ့ ရုပ်ရှင်တွေမှာ သူ့အကြောင်းကို တဆောင်တယောင် ထည့်သွင်းရိုက်ကူးလေ့ရှိပါတယ်။
ဘုရင့်နောင်ဟာ အင်းဝနဲ့ ဟံသာဝတီ စစ်ခင်းတဲ့ လမ်းကြောင်းက တောင်ငူနိုင်ငံငယ်ရဲ့ ဘုရင် မင်းကြီးညိုရဲ့ မင်းမှုထမ်း မိသားစုက ပေါက်ဖွားပြီး တောင်ငူကို လက်နက်နိုင်ငံကြီးအဆင့် ရောက်အောင် ပျိုးထောင်ခဲ့တဲ့ တပင်ရွှေထီးရဲ့ ယောက်ဖတော် ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာပြည်ရဲ့ မဟာအလက်ဇန္ဒားဘုရင်ကြီးပမာ သားထောက် သမီးခံ ထင်ထင်ရှားရှား မရှိဘဲ နတ်ရွာစံသွားတဲ့ တပင်ရွှေထီးရဲ့ ထီးနန်းကို အစုအစည်းမပျက်အောင် သိမ်းပိုက်ပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့တဲ့ ဘုရင့်နောင်ဟာ တပင်ရွှေထီး အစပြုခဲ့တဲ့ မွန်-မြန်မာ ပေါင်းစည်းမှုကို ဆက်လက်ဖော်ဆောင်ပြီး ဟံသာဝတီကို မင်းနေပြည်အဖြစ် ၁၅၅၃ မှာ အသစ်တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။
မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းကိုလည်း ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ပြီး တောင်ငူဘုရင်တွေ ပဏ္ဏာဆက်ခဲ့ရတဲ့ အင်းဝကို အပြီးတိုင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သလို ပုဂံအလွန် မြန်မာပြည်ကို လွှမ်းမိုးခဲ့တဲ့ မြောက်နဲ့ အရှေ့တလွှားက ရှမ်းပြည်တွေကိုလည်း သိမ်းသွင်းပြီး မြန်မာဇာတ်သွင်းပါတယ်။ တပင်ရွှေထီးခေတ်က မပြီးပြတ်ခဲ့တဲ့ အယုဒ္ဓယ၊ ဇင်းမယ်နဲ့ လင်းဇင်း စတဲ့ ထိုင်းနဲ့ လာအိုနိုင်ငံတွေကိုလည်း လက်အောက်ခံအဖြစ် ဘုရင့်နောင် သိမ်းပိုက်ပြီး ဘိုးတော်ဘုရားခေတ်ထိ နောက် အနှစ် ၂၀၀ ကျော်အောင် မြန်မာထီးနန်းရဲ့ လွှမ်းမိုးခြိမ်းခြောက်မှုကို ထိုင်း၊ လာအို၊ အာသံ ၊ မဏိပူရနဲ့ ယူနန်နယ်တွေမှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပါတယ်။
ခေတ်နောက်ကျန် မြန်မာ စစ်ပဒေသရာဇ်နိုင်ငံ
ဘုရင့်နောင်ဟာ ပြည်၊ အင်းဝ၊ တောင်ငူ၊ လင်းဇင်း၊ ဇင်းမယ်၊ အုန်းဘောင်၊ ထားဝယ်၊ မိုးညှင်း၊ ကလေး၊ သိန္နီ၊ ယိုးဒယား၊ ပုသိမ် ဆိုပြီး ဟံသာဝတီမြို့ တံခါးပေါက် ၂၀ ကို သူ အောင်နိုင်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံနယ်ပယ်တွေရဲ့ အမည်ကို ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို မြို့တံခါးနာမည်တွေကို အသိမ်းသွင်းခံနယ်မြေတွေရဲ့ အမည်ကို ပေးတဲ့ ဘုရင့်နောင်စနစ်ကို ညောင်ရမ်းခေတ် အင်းဝမြို့မှာထိ ဆက်ပြီး တွေ့ရပါတယ်။
၁၆ ရာစုကနေ ၁၈ ရာစုထိ ကြာမြင့်ခဲ့တဲ့ တောင်ငူ-ညောင်ရမ်းခေတ်မှာ စစ်ဘုရင်တွေ ကြီးစိုးတဲ့ ပဒေသရာဇ်နိုင်ငံစနစ်ကို ဆက်လက်ခိုင်မာအောင် လုပ်ခဲ့ပြီး ကုန်သွယ်စနစ်နဲ့ ကြီးပွားချမ်းသာမှု ရှာတဲ့ ရခိုင်နဲ့ အယုဒ္ဓယနိုင်ငံတွေနဲ့ မတူဘဲ သိမ်းပိုက်နယ်မြေတွေက သုံ့ပန်းတွေကို ခေါ်ဆောင်လာပြီး စိုက်ပျိုးရေးလုပ်သားအဖြစ် အသုံးချကာ နိုင်ငံထူထောင်တဲ့ စနစ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရင့်နောင်ရဲ့ မြေးတော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းအထိ ပဲခူးမှာ နန်းစိုက်ပြီး ပင်လယ်ကမ်းရိုး အခြေပြု နိုင်ငံ ထူထောင်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပေမယ့် သာလွန်မင်းလက်ထက်က စလို့ အင်းဝမှာ နန်းစံတဲ့ မြန်မာ အစဉ်အလာ ကုန်းတွင်းပိတ် ပဒေသရာဇ်နိုင်ငံအဖြစ် ပြန်ဆုတ်ခွာခဲ့ပါတယ်။
သူရဲကောင်းလား၊ ဖျက်ဆီးလုယက်သူလား
ဘုရင့်နောင်ကို နိုင်ငံချဲ့ထွင်သူ မင်းဧကရာဇ်အဖြစ် မြန်မာအစဉ်အလာ သမိုင်းဆရာတွေက ယူဆပေမယ့် အင်အားကြီးကြောင်း ပြချင်လို့ နယ်မြေတွေ လုယက်တိုက်ခိုက်သူဖြစ်တယ်လို့လည်း နိုင်ထိုက်လို လက်ဝဲသမိုင်းအမြင်နဲ့ ရေးသူတွေ ရှိပါတယ်။ ဘုရင့်နောင်ဟာ မိဘုရားနဲ့ မောင်းမမိဿံ အချွေအရံတွေ တလှေကြီးကို စစ်ချီရာ ခေါ်သွားပြီး စစ်သည်ဗိုလ်ပါတွေကို ပင်ပန်းဆင်းရဲစေကြောင်း၊ အယုဒ္ဓယသိမ်းတိုက်ပွဲမှာ သူ့မာနနဲ့ ရူးသွပ်မှုအတွက် မြို့ကို နှစ်ပေါက် ဝန်းရံပြီး စစ်သည်တသောင်းကျော်ကို စတေးခဲ့ကြောင်း မြန်မာရာဇဝင်စစ်ဘုရင်နဲ့ စစ်တပ်ရဲ့ကဏ္ဍ စာအုပ်မှာ နိုင်ထိုက်က ထောက်ပြပါတယ်။
ဘုရင့်နောင်နဲ့ မြန်မာဘုရင်အဆက်ဆက် ချီတက်သိမ်းပိုက်ခဲ့မှုကြောင့် မြန်မာနယ်မြေ ပိုမိုကျယ်ဝန်းလာခဲ့တယ်ဆိုပေမယ့် ရာစုအဆက်ဆက် မြန်မာလယ်သမားတွေရဲ့ဘဝက ဝမ်းဝရုံသာသာကနေ ထူးခြားမလာလှဘဲ ကိုလိုနီခေတ်ကျမှ ကမ္ဘာ့ဆန်တင်ပို့မှုမှာ မြန်မာ့ဆန်အိုးကြီးအဖြစ် ထင်ရှားလာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ စက်မှုနိုင်ငံပြောင်းလဲရေးကိုလည်း လွတ်လပ်ရေးရပြီးမှ အားထုတ်ရပြီး အနှစ် ၈၀ နီးပါးတိုင်အောင် မအောင်မြင်သေးတာကို တွေ့ရပါတယ်။
